Waarom online groei cybersecurity hoger op de agenda zet in Gelderland

Steeds meer bedrijven en publieke organisaties in Gelderland verplaatsen processen naar online omgevingen. Cloudsoftware, digitale klantportalen, gekoppelde apparaten en werken op afstand maken organisaties flexibeler, maar creëren tegelijk meer plaatsen waar aanvallers kunnen proberen binnen te komen. Dat speelt niet alleen bij grote ondernemingen. Gemeenten, regionale dienstverleners en mkb-bedrijven verwerken allemaal gegevens via systemen die onderling steeds sterker verbonden zijn. Naar schatting gebruikt inmiddels meer dan 85% van de Nederlandse bedrijven digitale technologie intensief. 

Voor Gelderland betekent deze ontwikkeling dat cybersecurity niet langer uitsluitend bij de IT-afdeling kan liggen. De aandacht verschuift naar bedrijfscontinuïteit, medewerkers, leveranciers en het vermogen om na een incident snel en gecontroleerd verder te werken.

Van afzonderlijke beveiliging naar weerbare organisaties

Om cybersecurity in Gelderland te versterken, moeten organisaties verder kijken dan afzonderlijke technische maatregelen. Een firewall of antivirusprogramma beschermt slechts één onderdeel van een veel groter systeem. Medewerkers moeten verdachte berichten herkennen, leveranciers moeten zorgvuldig worden beoordeeld en toegangsrechten moeten worden beperkt tot mensen en systemen die ze daadwerkelijk nodig hebben. Ook herstelplannen verdienen aandacht, zodat een organisatie weet wat er moet gebeuren wanneer een systeem tijdelijk uitvalt.

Die aanpak is ook zichtbaar bij online ondernemingen die financiële technologie en betaaloplossingen gebruiken. Bij online gambling-platforms betekent beveiliging onder meer dat verbindingen versleuteld moeten worden en dat betaal- en accountgegevens zorgvuldig moeten worden verwerkt. Een voorbeeld is Magic Mango Casino, waar SSL-versleuteling wordt gebruikt om gegevens tijdens de overdracht te beschermen en waar maatregelen voor player protection deel uitmaken van de online omgeving.

Bij kansspeldiensten die betalingen en persoonlijke accounts volledig digitaal afhandelen, versterken dergelijke beveiligingslagen het vertrouwen in het technische systeem. Hetzelfde principe geldt voor organisaties in Gelderland: bescherming is effectiever wanneer er rekening wordt gehouden met technologie, mensen én interne processen.

Meer digitale verbindingen creëren meer mogelijke toegangspunten

Online groei vergroot het aantal systemen dat een organisatie moet controleren. Cloudapplicaties, mobiele apparaten, externe accounts, API-koppelingen en toegang op afstand voegen ieder een mogelijke ingang toe. Dat probleem wordt groter wanneer oude accounts actief blijven of software niet tijdig wordt bijgewerkt. Fortinet zag bij de sterke verschuiving naar thuiswerken dat 60% van de onderzochte organisaties meer pogingen tot beveiligingsinbreuken rapporteerde; 34% meldde daadwerkelijk een inbreuk.

Voor Gelderland krijgt dat extra gewicht doordat digitalisering ook raakt aan voorzieningen die fysiek in de provincie aanwezig zijn. Vitens noemt de digitalisering van zijn organisatie expliciet als reden waarom voortdurende aandacht voor cyberdreigingen nodig is. Het bedrijf gebruikt inmiddels 24/7-monitoring, voert penetratietests uit en heeft een multidisciplinaire taskforce voor gevonden kwetsbaarheden. 

Het risico zit dus niet alleen in één gehackte laptop. Een gecompromitteerd account kan toegang geven tot andere applicaties, terwijl een getroffen leverancier processen bij meerdere klanten tegelijk kan raken. Iedere uitbreiding van de digitale infrastructuur vraagt daarom ook om uitbreiding van monitoring, toegangsbeheer en herstelcapaciteit.

Leveranciers vergroten het risico buiten de eigen organisatie

Een groot deel van de digitalisering vindt inmiddels buiten het eigen bedrijfsnetwerk plaats. Gelderse bedrijven gebruiken externe software voor administratie, betalingen, communicatie, gegevensopslag en klantbeheer. Daardoor kan een organisatie de eigen systemen goed beveiligen en toch worden geraakt door een storing of beveiligingsprobleem bij een leverancier.

Vitens kreeg in 2025 met die afhankelijkheid te maken. Het drinkwaterbedrijf registreerde dertien ICT-incidenten met prioriteit 1. Een deel daarvan hield verband met verouderde onderdelen van het telefoniesysteem en afhankelijkheden van externe partijen. De reactie bestond onder meer uit modernisering van systemen en nauwere samenwerking met leveranciers.

Voor Gelderse mkb-bedrijven betekent dit dat leveranciersbeheer onderdeel wordt van cybersecurity. Daarbij zijn vooral drie vragen relevant:

• Welke leveranciers hebben toegang tot bedrijfsgegevens of interne systemen?
• Welke accounts en koppelingen blijven actief nadat ze niet meer nodig zijn?
• Welke bedrijfsprocessen vallen stil wanneer een externe dienst niet beschikbaar is?

Die inventarisatie maakt afhankelijkheden zichtbaar voordat zich een incident voordoet. Naarmate bedrijven meer processen online onderbrengen, wordt beveiliging daarmee steeds meer een kwestie van de volledige digitale keten in plaats van alleen het eigen netwerk.

AI verhoogt vooral het tempo waarmee aanvallen kunnen worden uitgevoerd

De volgende verandering zit niet alleen in nieuwe soorten aanvallen, maar vooral in schaal en snelheid. AI kan worden ingezet om phishingteksten automatisch te produceren, communicatie aan specifieke doelwitten aan te passen en grote hoeveelheden informatie sneller te verwerken. Daardoor kunnen aanvallers processen automatiseren waarvoor eerder aanzienlijk meer handmatig werk nodig was.

Voor Gelderse organisaties maakt dat bestaande zwakke plekken relevanter. Een ongepatcht systeem, een medewerker die toegang heeft tot meer gegevens dan nodig of een account zonder aanvullende verificatie kan sneller worden gevonden en misbruikt wanneer delen van de verkenning geautomatiseerd worden.

De regionale aanpak beweegt daarom richting voortdurend testen in plaats van een eenmalige beveiligingscontrole. Troje 2.0 gebruikt nulmetingen om concrete verbeterpunten per gemeente zichtbaar te maken, terwijl de tweede fase zich richt op herkenbare knelpunten die ook bij andere gemeenten kunnen voorkomen.  

Daarmee verandert ook de plaats van cybersecurity binnen organisaties. Naarmate Gelderse bedrijven en publieke diensten verder digitaliseren, worden toegangsbeheer, training, monitoring, leverancierscontrole en herstelplanning steeds meer gewone onderdelen van bedrijfsvoering in plaats van afzonderlijke IT-taken.